Бекенбауэр ничек "Бавария"нең акылына, йөрәгенә һәм күзаллавына әйләнде?

2008 елның 22 мае, пәнҗешәмбе, иртәнге сәгатьләрдә, Мәскәүнең Лужники стадионындагы VIP зонасында, "Манчестер Юнайтед" УЕФА Чемпионнар Лигасын пенальтилар сериясендә җиңгәннән соң күп тә үтми. Мин "..." китабының соңгы күчермәсен тотып басып торам.ЧемпионнарКулымда журнал, якындагы өстәл артында тирән сөйләшүче Франц Беккенбауэрдан тышлыкка автограф бирергә сорарга батырчылык итәм.

Берничә минуттан соң тынлык урнашты, һәм мин, бу мизгелне файдаланып, бүлдергәнем өчен гафу үтенәм һәм Беккенбауэрдан имза сорыйм. "Әлбәттә", - дип баш кага ул, бирелгән ручка һәм журналны алып. Ул имза куйганда, мин аннан матч турында нәрсә уйлаганын сорыйм. Ул пауза ясый, аннары уң кулы белән һаваны кысып, "Юнайтед"ның җиңүенең аз гына аермасын күрсәтә.

Ул вакытта бу ишарә гаҗәеп кыска һәм төгәл эксперт мәкаләсе кебек тоелды. Соңрак мин Бекенбауэрның карьерасының күп өлешен шул читтә яшәп үткәргәнен аңладым.

1966 елда Уэмблида узган Дөнья кубогында аның җиңү өметен сызык судьясы җиңәргә булышкан. Дүрт елдан соң да, ул кырда калса да, чыккан кулын элмәккә бәйләп калдырса да, Көнбатыш Германия барыбер Дөнья кубогы ярымфиналының иң зур уенын Италиягә җиде гол белән оттырды.

Бүген бу мөмкин түгел, ләкин аның кулын күкрәгенә асып төшергән (аның буй сөяге сынган) мәшһүр фотосы Беккенбауэрның нәфислеге артында кыюлык булуын күрсәтә.

Хәтта 1974 елда да, Европа һәм Дөнья кубогын яулаган елда да, Беккенбауэрның уңышлары гадәти күренеш түгел иде. Атлетико Мадридка каршы уенда, Бавария җиңелүгә бер минут кала гына, Георг Шварценбек исәпне тигезләде - кабатлау уенында Ротен 4:0 исәбе белән җиңде.

Дөнья кубогы финалында Беккенбауэр командасы 20 минут диярлек уенда катнаша алмады, Йохан Нискенсның пенальтисы Оранжега алга чыгу мөмкинлеге бирде. Нидерландларның бераз күбрәк игътибарлы булуы исәпне хәл итәргә мөмкин иде, Пол Брайтнер 25 нче минутта пенальтидан тупны тигезләгәнче. Хәтта тренер буларак та, аның 1990 елгы Дөнья кубогындагы җиңүе Туриндагы Англиянең пенальтидан уңмаганлыгы белән бәйле иде.

Язмышның төрлелеге күп футболчыларны тигезсезләндергән яки ачуландырган, ләкин Киплингның җиңү һәм һәлакәт турындагы ике алдавычы алдында Беккенбауэрның нәфис тынычлыгы гаҗәеп булып кала. Хәтта Брайан Клаф та аның турында болай дип әйтергә тетрәнгән: "Мин бервакыт Франц Беккенбауэрның ресторанга кергәнен күрдем, һәм ул моны футбол уйнаган кебек эшләде: дәрәҗә һәм абруй белән".

Футбол тарихына карашның бер ысулы - уенчылар һәм тренерлар арасында хакимият һәм йогынты өчен өзлексез, чишелмәслек көрәш. 1930 еллардан бирле тренерлар һәрвакыт өстенлеккә ия булдылар, ләкин Беккенбауэр - уен уйнау ысулын чыннан да үзгәрткән берничә футболчының берсе.

Ул беркайчан да лагерьдагы тормыштан чынлап ләззәт алмаса да - Көнбатыш Германия, Марсель һәм Бавария командаларын тренер итеп сайларга ризалашса да - ул бик тиз арада үзен мәйданда оста тренер итеп күрсәтте.

1967 елда "Бавария" үзенең беренче Европа кубогын - Кубок ияләре кубогын яулады. "Ротен" һичшиксез алга бара иде - 1963 елда Бундеслига оешкан вакытта, алар кушылырга чакырылмаслык дәрәҗәдә мөһим булмаган иде - ләкин Беккенбауэр үзгәрешләр кирәклеген аңлый иде. Аларның алдынгы тренеры Златко Кайковский җитәкчелегендә "Бавария" бераз артык көчлерәк иде. Әгәр алар Бундеслигада җиңәргә һәм Европа Кубогына ия булырга теләсәләр, аларга нәтиҗәлерәк булырга кирәк иде.

Югославияле тренер җитәкчелегендә бу мөмкин түгел иде, ул бер елдан соң клубтан китте. 1974 һәм 1976 еллар арасында "Бавария" өч тапкыр Европа Кубогын яулаган өченче команда булды. Ротенның өч титулы Деттмар Крамер һәм Удо Латтек җитәкчелегендә яуланса да, Беккенбауэр, сикертүче буларак, шул алтын чорның чын архитекторы булган дип әйтергә мөмкин.

Бекенбауэрның либеро буларак йогынтысы шулкадәр зур иде ки, 1983 елда, ул бутсаларын ташлаганнан соң да, немец футболы аның легендасы өчен тактик яктан озак вакыт дәвамында өстенлек итә иде. Хәтта 1996 елда, Германия Европа чемпионы булгач та, аларның иң йогынтылы уенчысы - себерүче Маттиас Заммер иде. 2000 елгы фаҗигале Евродан соң, Руди Воллер команданы җитәкләгәнче, Маншафт ниһаять тактик бидгатьчелеккә юл куйды - немецча әйткәндә - һәм себерүчедән баш тартты.

Яшь уенчы буларак, Беккенбауэр 1960-нчы елларда дөньядагы иң бөек һөҗүмче фулбэкчы Джасинто Факкеттиның фанаты иде. Брайан Гланвилл үзенең мәкаләсендә билгеләп үткәнчә,СакчыИталия кумиры өчен некролог: “Факкеттиның сул як сакчыдан искиткеч һөҗүмнәрен, уң аяк белән көчле сугуларын күзәтеп, Беккенбауэр үзеннән ни өчен ул, либеро һәм себерүче буларак, үзәк рольдән һөҗүм итмәскә тиеш дип сорады. Ул шулай эшләде, һәм тулы футбол Бавария Мюнхенда туган.”

Гланвиллның соңгы фикере бәхәсле. Бекенбауэр беркайчан да үз исеменнән мондый зур дәгъвалар белдермәгән. Шулай да, уен турында күп уйлаган кеше буларак, аның тулы футболга карата үз кызыклы карашы бар иде, ул бервакыт болай дигән: "Бу теләсә нинди тылсымлы формулага караганда күбрәк көтелмәгәнлек элементына бәйле иде. Нидерландлар моның белән шулкадәр озак вакыт котылдылар, чөнки көндәшләр нинди тактика белән очрашырга кирәклеген беркайчан да аңлый алмадылар. Бернинди тактика да юк иде, туп белән оста уенчылар гына иде".

Икенче төрле әйткәндә, тренерлар һәм уенчыларның уен үсешенә йогынтысы турындагы кабатланучы бәхәстә Беккенбауэр, футбол хипстерлары тарихы мәктәбе нәрсә әйтергә мөмкин булса да, гомуми футбол Ринус Михельска караганда Йохан Кройффка күбрәк бурычлы дип саный.

Освальдо Ардилес Германиянең иң бөек исән футболчысы оста футбол уйнаган лидер булган диде. Бекенбауэрның данлы көннәре тренерларның барысы да диктатор микроменеджерлар булмаган, ә уенчылар да лидер була алган чорны искә төшерә.

Аның стиле барысын да ышандырмады. Нью-Йорк Космосында ике тапкыр уйнаганда, аның уены җитәкчеләрнең берсе өчен артык акылсыз булып чыкты, ул бер хезмәтчегә зарланды: "Краутка алга чыгарга куш - без саклануда утырган кешегә миллион түләмибез".

Ниһаять, без компаниябезнең футбол белән бәйле продуктларын тәкъдим итәчәкбез.